Niels Hagen, een persoonlijk filosofisch weblog

Over: duurzaamheid, film, kunst, liefde, literatuur, muziek, politiek, sport en wetenschap

Dark Knight trilogie als beschouwing op hedendaagse Westerse samenleving

List of accolades received by The Dark Knight

Binnen de Westerse literatuur spelen helden een grote rol. Denk aan bakermat Griekenland dat via Homerus helden als Achilles en Ajax voortbracht. In de Romeinse literatuur heeft Vergilius met zijn Aeneas die verhalen voortgezet. Aan het Christendom hebben we de held Jezus overgehouden. In de Middeleeuwen komt daar een traditie bij aan verhalen over Koning Arthur en zijn ronde tafelridders. In dat rijtje kan ook The Dark Knight worden bijgevoegd. Al deze helden hebben namelijk één ding gemeen. Het zijn niet alleen literaire figuren maar ook steunpilaren die bepaalde ideeën van een tijd weergeven. Zij vertellen iets over hoe gedacht wordt over de mens en de samenleving. Waar de voorgaande helden al voorzien in een enorme hoeveelheid collegestof, heeft The Dark Knight vooralsnog weinig tot geen academische literatuur opgeleverd. Reden om een eerste opzet te geven in welk opzicht in The Dark Knight belangrijke, hedendaagse, Westerse beschouwingen op de wereld vorm krijgen.

Het Kwaad

Tot aan The Dark Knight zijn helden gemakkelijk te herkennen. Helden uiten zich door hun goedheid en zij strijden tegen het Kwaad. In The Dark Knight komt deze tegenstelling te vervallen. Helden zijn niet langer toonbeeld van Het Goede, vijanden niet langer Het Kwaad. Het Kwaad manifesteert zich in ieder mens, ook bij mensen die een smetteloos verleden lijken te hebben. In The Dark Knight geven personages als Harvey Dent, James Gordon en Bruce Wayne vorm aan Het Goede. Ondanks dat zij Het Goede nastreven, worden ook hun diverse duistere kanten getoond. Aan de andere kant betekent dit ook dat de vijanden van de held niet langer in-en-in slecht zijn. Denk hierbij aan Ra’s al Ghul, The Joker en Bane. Vooral de manier waarop zij vijand worden, waarom zij kiezen voor Het Kwaad, doet denken aan de manier waarop wij omgaan met daders in onze samenleving: we zoeken naar verklaringen waarom zij iets doen en geven niet langer alleen het individu de schuld.

Individu

Toch krijgt het individu een belangrijke plaats binnen The Dark Knight. Het individu heeft altijd de keuze wat hij zal gaan doen. Kiest hij er voor om te doden, of grijpt hij naar andere middelen om zijn recht te krijgen? Zowel The Dark Knight, The Joker en Bane zijn geworpen in een samenleving en hebben daarin van alles meegemaakt wat hen tot individu gemaakt heeft. Toch hebben allen de keuze na te streven en te bereiken wat zij van belang achten. Daarmee ontwijkt The Dark Knight trilogie de vraag of mensen een vrije wil hebben of niet. Zij stelt   het individu verantwoordelijk voor haar daden, ongeacht of de vrije wil bestaat of niet. Deze gedachte grijpt terug op het vrije wil debat welke de gemoederen flink bezig houdt, in Nederland niet onverdienstelijk tussen neurowetenschappers en filosofen. Een oplossing is, als we The Dark Knight volgen, niet nodig. Als samenleving houden we nu eenmaal mensen verantwoordelijk, ongeacht of zij een vrije wil hebben of niet. Dat brengt mij op een laatste punt waar hedendaagse ideeën naar voren komen in The Dark Knight.

Samenleving

In The Dark Knight speelt de samenleving wellicht de meest onderbelichte rol. Maar ook op dit vlak is het interessant om The Dark Knight te bekijken. De samenleving wordt vorm gegeven door Gotham City, een stad die aan de ene kant floreert en aan de andere kant sneller aftakelt dan een eendagsvlieg. Dat roept vragen op of het mogelijk is een samenleving te maken, of dat de samenleving niet te controleren valt, waardoor zij afhankelijk is van individuen. The Dark Knight lijkt die laatste weg in te slaan. Bruce Wayne bouwt zijn imperium uit tot ongekende hoogte en laat daar de gehele gemeenschap van meeprofiteren. Aan de andere kant profiteren Ra’s al Ghul, The Joker en Bane van het falen van diverse overheidsinstanties. Zodoende creëren zij wanhoop en chaos in de samenleving. Het enige dat de samenleving bij elkaar houdt is hoop, die weerklinkt in het ten tonele verschijnen van The Dark Knight. Daarmee vertelt The Dark Knight een genuanceerd verhaal. We moeten niet alle hoop vestigen op het individu, noch op de samenleving. Individu en samenleving complementeren elkaar, gaan met elkaar samen, vormen een symbiose.

Onderzoek

Deze aanknopingspunten zijn onvoldoende uitgewerkt en niet volledig. Aan de wetenschap de taak om deze verder uit te werken en te complementeren waar dat kan. Daarmee vormen wij een beter begrip van ons zelf en onze samenleving. Net zoals wij nog steeds de Homerische helden bestuderen, Aeneas, Jezus of Arthur, zo ook is het interessant om onze hedendaagse literaire helden te bestuderen. The Dark Knight is de meest in het oog springende, vanwege de continue hernieuwing en herwaarding van dit personage.

Voor wie niet kan wachten op komende publicaties een tip: over The Dark Knight is enkele jaren geleden al een interessante bundel met filosofische ideeën verschenen getiteld Batman and Philosophy: The Dark Knight of the SoulBatman and Philosophy: The Dark Knight of the Soul.

 

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 18 december 2012 door in Boek, Film en TV, Filosofie en getagd als , , , , , .
%d bloggers liken dit: