Niels Hagen, een persoonlijk filosofisch weblog

Over: duurzaamheid, film, kunst, liefde, literatuur, muziek, politiek, sport en wetenschap

Waar komt mijn schaamte toch vandaan?

fear-299679_1280“Goeeeeedemorrrrrguh!”

“Goedemorgeeeee….”

Mijn stem stokt. Nee hè, niet hij weer. Ik begin me ongemakkelijk te voelen, kijk rond wie er in deze kleine ruimte nog meer lopen. En ik probeer vooral niet de man met de rode jas aan te kijken.
 

Rode jas

De man met de rode jas. Er zijn er meerdere die zo af en toe langs komen in mijn toko. Weggestopt in de kelder van het warenhuis verkoop ik hier goederen die steeds minder gewild zijn. Boeken, dvd’s, cd’s. Dat trekt mannen met rode jassen naar beneden. Met de meeste heb ik altijd prima gesprekken. Maar deze man, die is niet helemaal lekker.

“Ken je dese ff vor me opzettuh?”

“Nee, nee, nee”, hoor ik een stem in mijn hoofd roepen. “Doe het niet.”

“Natuurlijk meneer. Wat heeft u in de rekken kunnen vinden?”

Ik pak de cd aan. Roy Orbison. Goede keuze. Ik zet de cd op koptelefoon één. “Met het knopje kunt u een nummer verder gaan.”

“Ja da weetik!”

Ja, natuurlijk. Hij komt hier vaker.

Gek

Tot zover niets vreemds. Maar dan begint het. De man begint mee te neuriën. Mee met de muziek van Orbison. Nog steeds kan ik dit wel hebben. Ik heb vreemdere klanten aan de toonbank gehad. Klanten die dachten dat door een stukje te neuriën of te zingen ik wel zou herkennen welke artiest of band zij op plaat zochten. Niet dus. Dan begint.

“Ja, jaaaa, jaaaaaa, gotverdommuh.”

De man zit in zijn eigen wereld. Heeft geen oog voor wat er om hem heen gebeurt. Klanten kijken verbaasd op. Wat gebeurt hier nu? Één loopt er weg. Met een bemoedigd knikje loopt hij de trap op. Hij heeft medelijden. En ik, ik schaam me.

“Gotskoleruuuh. Jaaaaaaaaaaa.”

Schaamte

Maar waarvoor schaam ik mij eigenlijk? Komt schaamte niet voort uit iets dat jijzelf verkeerd hebt gedaan? Dat is nu toch zeker niet het geval. Goed, ik had natuurlijk de cd niet op hoeven zetten. De man wijs kunnen maken dat het systeem niet langer werkt. Maar zou hij dan niet van de mogelijkheid gebruik maken om de cd in de winkel af te laten spelen. En zou ik dat dan durven weigeren? Ik denk niet dat het verkeerd is om de man even te laten genieten.

Beroep

Het is de situatie waar ik mij voor schaam. Toch is het waarom daarvan mij niet duidelijk. Omdat ik niet weg kan lopen, en anderen wel? Is de reden voor mijn schaamte dat ik hier werk? Als verkoper? Terwijl ik toch wel wat meer in mijn mars heb? Ik geloof daar niets van. Ergens ben ik zelfs trots op mijn werk. Sommige mensen denken dat het niet zo veel voorstelt. Ik denk daar anders over. Ik help mensen hun verlangens bevredigen. En daar zijn we uiteindelijk allemaal toch naar op zoek. Dat sommige van die verlangens vaak maar kortstondige bevrediging geven, deert mij niets. Iemand die een half jaar geniet van de nieuwste cd van Jan Smit, twee dagen van het laatste boek van Stephen King of een half uur van de tweede film van de Hunger Games stem mij tevreden. De opluchting van mensen die voor een cd met een specifiek stuk muziek voor een begrafenis komen, geeft zelfs een voldaan gevoel waar ik jaren later nog wel eens aan terug denk. Net als de klanten als ze weer eens in de winkel zijn en mij vertellen hoe blij ze waren dat ze de juiste muziek gevonden hadden. Nee, verkoper zijn is een eerbaar beroep waar ik mij niet voor schaam.

Plaatsvervangend

Is het dan plaatsvervangende schaamte dat ik voel? Schaam ik mij, omdat ik mij een voorstelling maak van wat deze man doet? Ik probeer in de man zijn schoenen te staan, te voelen wat hij denkt, wat hij doet. Daar kan de oorzaak van mijn schaamte toch ook niet zitten, denk ik. Deze man doet gewoon waar hij zin in heeft. Hij doet wat hij in zich op voelt komen, zonder rekening te houden met anderen. Juist hij is zonder schaamte, doet in zekere zin niets verkeerd en is op die manier zelfs bewonderenswaardig. Nee, ook hier komt de schaamte niet vandaan.

Universeel

Gaat mijn schaamte dan niet om de man met de rode jas persoonlijk, niet om deze situatie, maar om iets anders, iets fundamentelers? Is mijn schaamte gericht op hoe wij omgaan met mensen die anders zijn? Dat wij discrimineren op basis van kenmerken die wij als niet-normaal beoordelen? Want dat doen wij, bewust of onbewust. Zo zou ik deze man wellicht niet helpen wanneer het een jonger iemand zou betreffen die met een groepje vrienden duidelijk herrie komt schoppen. Zo doe ik ook extra aardig tegen mensen met een getinte huidskleur. Ik schaam me namelijk hoe zij door bepaalde mensen in onze samenleving weggezet worden als lui, tuig of achterlijk vanwege hun afkomst. Ik voel een compensatiedrang vanwege het handelen van mijn medemens. Dat is waar mijn schaamte vandaan lijkt te komen.

Schamen

Moet ik mij daar voor schamen? Ja, denk ik. Omdat ook ik weinig tot niets doe om die mensen eens van repliek te dienen. Om die mensen te laten zien dat hun visie op ‘normaal’ niet is hoe zij zouden moeten kijken naar anderen. De opdracht is om die mensen dat duidelijk te maken. Hoe? Ik weet het niet. Zolang er geen duidelijkheid is hoe ik dat wel kan, blijf ik mij schamen. Schamen om hoe wij mensen sommige andere mensen kleineren, uitlachen en beledigen.

Advertenties

Eén reactie op “Waar komt mijn schaamte toch vandaan?

  1. Pingback: Ook ‘echte’ mannen mogen porno kijken | Niels Hagen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 4 januari 2015 door in Filosofie, Leven en getagd als , , .
%d bloggers liken dit: