Niels Hagen, een persoonlijk filosofisch weblog

Over: duurzaamheid, film, kunst, liefde, literatuur, muziek, politiek, sport en wetenschap

Heeft deep brain stimulation last van een placebo-effect?

In de boeiende eerste uitzending van ‘Witteman ontdekt: sleutelen aan de mens’ onderzoek Pauw Witteman nieuwe technieken die het leven van zieke mensen een stuk aangenamer maken. In de eerste aflevering komt een nieuwe techniek aan bod die effecten van ziektes als Parkinson, angststoornissen en depressie onderdrukt: deep brain stimulation (dbs). Witteman praat met een psychiater of de werking van in de hersenen geplaatste implantaten. Een man met een angststoornis vertelt hoe de techniek zijn leven positief heeft veranderd. En om een tegengeluid te laten horen vertelt een derde gast over zijn angst voor techniek, ondanks dat de apparatuur hem van zijn clusterhoofdpijn afhielp. Wat nergens aan bod komt, is waarom deze nieuwe techniek zo goed werkt.

Het ‘waarom’ is belangrijk

Waarom werkt dbs nu zo goed, in tegenstelling tot andere therapieën als medicijnen? Witteman raakt de kern af en toe. Bijvoorbeeld wanneer het over bijwerkingen gaat. Dbs kent die, net als medicijnen. In een kort fragment vertelt een vrouw hoe het gedrag van haar man geheel veranderd is nadat hij elektroden in zijn lichaam kreeg geplaatst om zijn ziekte te bestrijden. Voor de man een enorme vooruitgang. In plaats van aan zijn bed gekluisterd doordat hij spieren niet langer kon gebruiken, beweegt hij zich nu pijnloos door het leven. Dat komt tegen een prijs: hij kent niet langer een rem. Eten, seks en agressie verstoren het huwelijk tussen de man en vrouw. Is die prijs het waard in het brein in te grijpen? En wat gebeurt er nu eigenlijk precies wanneer je een implantaat krijgt ingebracht? Werkt het beter dan medicijnen? En waarom werkt dbs eigenlijk?

Het ‘waarom’ is niet bekend

Hoewel dat lastige vragen, is het mogelijk te onderzoeken waarom iets werkt. Men doet dat bij veel medicatie. Zo ook voor medicijnen voor Parkinson patiënten. Wanneer je weet wat de medicatie aan effecten onderdrukt, kun je stellen dat dat hetgeen is waarom het middel werkt. Door een controle groep een placebo te geven en de effecten bij deze groep te meten en af te zetten van die tegen mensen met een echt medicijn, kun je concluderen dat een medicijn beter werkt dan iets dat niet zou moeten werken. Zou moeten. Want voor Parkinson is er een placebo-effect ontdekt. Wanneer de mens denkt dat hij een medicijn tegen Parkinson krijgt, heeft hij minder last van de effecten van de ziekte. Dat geldt niet alleen voor medicatie. Ook patiënten die denken een dbs techniek in hun hoofd geplaatst te hebben welke niet actief is, geven aan minder last te hebben van uitval van motorische vaardigheden. Waarom dbs zou werken in het geval van Parkinson is daarom onduidelijk. Is het een placebo-effect, of is er daadwerkelijk sprake van interventie door een electronisch signaal in de hersenen te sturen?

Wat een placebo-effect vertelt

De vraag is wat we met die informatie moeten. Is de gedachte dat je een medicijn krijgt voldoende om effecten van Parkinson te onderdrukken? Want dat lijkt zulk onderzoek te suggereren. Waarom niet iedereen laten denken dat ze een medicijn krijgen, en ze in werkelijkheid een pilletje geven dat niets doet? Dat lijkt echter een verkeerde conclusie. Wat als dbs wel degelijk in bepaalde gevallen hetgeen is dat er voor zorgt dat een patiënt niet langer last van zijn ziekte ondervindt? Wat het placebo-effect hoogstens vertelt, is dat we niet weten hoe de middelen werken. We weten hooguit dat ze op de één of andere manier doen wat we van ze verwachten. Er is dus meer onderzoek nodig naar de werking van zowel dbs als placebo-effecten. Maar is dat nu wel zo verantwoord?

Dbs en placebo-effect

In sommige gevallen lijkt die keuze inderdaad verantwoord te kunnen worden. Ethisch gezien kun je mensen een placebo voorschrijven wanneer je helder maakt wat een onderzoek behelst en dat iemand een placebo voorgeschreven kan worden. Dat geldt echter alleen wanneer er geen sprake is van ernstig lijden. Dat is waar het twitteraccount van #Witteman ook op wijst. De patiënten bij hen aan tafel lijden aan ziektes die als ondraaglijk gezien worden. Er is daarom niet sprake van een controlegroep waarbij een placebo-effect getest kan worden. Alle patiënten waarbij dbs aanslaat, gaan er dus vanuit dat het vanwege het implantaat is dat zij niet langer lijden. Maar of dat werkelijk zo is, of dat er een andere systeem in werking is gesteld, dat blijft de vraag. Maar willen we wel antwoord op die vraag? Het werkt voor een deel van de patiënten, dus wat willen we eigenlijk nog meer?

De werking van hersenen

Het gaat om de werking van de hersenen. De psychiater aan tafel, Damiaan Denys, vertelt dat we op het gebied van de hersenen ongeveer net zoveel weten als van het heelal. Weinig dus. Meer informatie betekent dat we beter kunnen reageren op bepaalde ziektes. Het inbrengen van een dbs systeem is, vergeleken met een pilletje, niet alleen duur en arbeidsintensief. Het is vooral een risico voor de patiënt. Als dat risico verminderd kan worden doordat we meer kennis krijgen over dbs systemen en placebo-effecten, kunnen we in de toekomst patiënten op een veiliger manier helpen. En dat is waar het om draait.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 8 februari 2015 door in Film en TV, Techniek, Wetenschap en getagd als , , .
%d bloggers liken dit: