Niels Hagen, een persoonlijk filosofisch weblog

Over: duurzaamheid, film, kunst, liefde, literatuur, muziek, politiek, sport en wetenschap

Waarom is vriendschap eigenlijk zo waardevol?

Tiago Ribeiro, 'Frienship'.

Tiago Ribeiro, ‘Frienship‘.

Vriendschap is belangrijk. Althans, dat is de stelling die onder veel mensen op acceptatie kan rekenen. Waarom vriendschap zo belangrijk is, is echter onduidelijk. Komt het omdat we ons leven met iemand kunnen delen? Hebben we vrienden nodig? Geeft het je leven extra glans ten opzichte van mensen die zonder vriendschappen door het leven gaan? Het is nog niet zo eenvoudig om daar de vinger op te leggen.

Facebook

In een vorig blog stelde ik vast dat het idee vriendschap niet vast staat in regels. Door de eeuwen heen veranderde de opvatting onder filosofen, schrijvers, kunstenaars en mensen. Is een goede vriend een tweede ‘zelf’? Is het verkeerd om voordelen uit een vriendschap te halen? Is onafhankelijkheid van anderen noodzakelijk om een vriend te kunnen zijn? Weet een vriend alles van je? En wat is eigenlijk de verhouding tussen een vriend als kennis, een Facebookvriend of de persoon die je je beste vriend noemt? In het blog liet ik zien dat al die verschillende opvattingen vriendschap proberen te vatten in een aantal regels waaraan deze dient te voldoen. Het probleem: ze leiden aan de ‘no true Scotsman‘ drogredenering: elke vriendschap die afwijkt van de regels, is geen echte vriendschap. Dat is natuurlijk niet waar. Vriendschap is niet een ideaal dat onafhankelijk van ons in regels is te vervatten. Zij is gebonden aan de individuen die aan die specifieke vriendschap deelnemen. Daarom bestaan er zoveel verschillende opvattingen. Daarom bestaan er ook zoveel verschillende vriendschappen.

Soorten

Bierdrinkende mannen, roddelende vrouwen, de penvriend maar ook je partner waar je je leven mee deelt. In de populaire cultuur word je met karikaturen van zulke vriendschappen doodgegooid. Wat ze daarbij missen is dat veel vriendschappen niet zo duidelijk afgebakend zijn. Bierdrinkende mannen roddelen ook, schrijven elkaar een brief, of houden elkaar tenminste op de hoogte via een Whatsappje of een Facebookbericht. En, het is heel normaal wanneer zij van hetzelfde geslacht met elkaar een liefdesrelatie aangaan. Vriendschappen lijken steeds minder op de voorstellingen die we ooit maakten in de filosofie, literatuur of kunsten. De vriendschapsrelatie kent niet langer de duidelijke grenzen die werden opgesteld.

Nieuwe ideeën

Dat blijkt echter nog niet uit de filosofie, literatuur of de kunsten. Veel ideeën proberen terug te grijpen naar oude opvattingen. Zie bijvoorbeeld de bijdrage van filosofie studente Marjolein Lanzing. In haar masterscriptie stelt ze dat Facebook vriendschapsrelaties ondermijnen. Waarom? Het zou het fundament, ‘elkaar zien, samen dingen meemaken’, niet onderschrijven. Ze grijpt daarbij terug op theorieën van filosofen als Aristoteles, Immanuel Kant en Sherry Turkle. Maar: al die kritische teksten lijken een lijst van voorwaarden op te stellen waaraan een echte vriendschap moet voldoen, om vervolgens tegenvoorbeelden zoals veel contact op Facebook uit te sluiten als echte vriendschap. Sluit Facebook echte vriendschap uit? Kun je een vriendschapsrelatie niet juist heel goed online onderhouden? Immers, ook in de online wereld kun je dingen met elkaar meemaken. Je kunt elkaar tegenwoordig zelfs zien. Ook voelen wordt steeds minder een probleem. Wat dit duidelijk maakt, is dat niet alleen wat vriendschap is verandert, maar ook dat wat ‘echt‘ is niet helemaal helder is in de discussie over wat ‘echte vriendschap’ nu eigenlijk is.

Authenticiteit

Hoewel echtheid en vriendschap steeds minder aan grenzen zijn gebonden, blijven we vriendschap belangrijk vinden. Maar wat maakt het dat vriendschap nog steeds zo belangrijk is? Misschien dat waarden die in onze tijd zo belangrijk zijn, nieuw inzicht geven. Authenticiteit bijvoorbeeld. Tegenwoordig probeert iedereen zichzelf te profileren. Mensen jagen het worden van een uniek zelf na. Iedereen wil anders zijn dan anderen. Wellicht dat die waarde ons tevens overstijgt. Ook de relaties die wij met anderen aan gaan, moeten uniek zijn. Iets dat alleen tussen de ander en ons zelf bestaat. Het helpt in ieder geval begrijpen waarom er zoveel verschillende vormen van echte vriendschap bestaan. Iedere vriendschap is uniek, met zijn eigen regels waaraan die uniciteit zijn waarde ontleent. Maar geeft dit niet wederom een probleem?

Ondefinieerbaar

Wat we lijken te zeggen is, dat een echte vriendschap authentiek moet zijn. Wanneer die dat niet is, kan het niet een echte vriendschap zijn. Welkom terug, ‘no true Scotsman’ drogredenering. Het maakt het denken over vriendschap ontzettend lastig. Zo lastig, dat het lijkt of dat wat vriendschap is, niet te definiëren valt. Is dat een probleem? Voor filosofen die de kern van dingen proberen te begrijpen wel. Maar voor mensen die zaken proberen te beschrijven biedt het allerlei mogelijkheden. De bron aan verschillende vriendschapsrelaties lijkt onuitputtelijk te zijn. En dat biedt een mooi perspectief voor de toekomst. Het meest leren over wat vriendschap is, doen we door allerlei verschillende facetten van het concept te bekijken. Huidige opvattingen, en die uit het verleden. In de hoop om zo tot nieuwe kennis over vriendschap te komen. En dat is het proberen waard, toch?

Advertenties

4 reacties op “Waarom is vriendschap eigenlijk zo waardevol?

  1. kliefje
    27 februari 2015

    Oh, jij bent er ook zo mee bezig lees ik net. Lastige materie niet?

    Ik neem vriendschap meestal zoals het komt, heb niet de behoefte er labeltjes aan te hangen, maar vorige week heb ik zeer rigoureus de bezem door FB gehaald en moet je eens zien wat dat teweeg brengt. Gekwetste mensen, onbegrip, boosheid zelfs. Terwijl ik voor ik mijn account had (nu 3 jaar geleden) al die mensen ook nooit foto’s van mijn nieuwste schoenen stuurde 😉

    Het is een zeer complex onderwerp…

    Liked by 1 persoon

    • nielshagen
      27 februari 2015

      Ik doe het vanuit mijn achtergrond, de filosofie. Het is niet zozeer labelen, maar proberen te begrijpen wat de kern van de zaak “vriendschap” is. En dan kom je erachter dat er geen objectieve kern is, maar dat het iets te maken heeft met jezelf, wat jezelf van waarde vindt en daaruit ook relaties met anderen aangaat, beëindigt, laat verwateren of weer oppakt. Zelfkennis dus!

      Like

  2. Pingback: Varkentje | Niels Hagen

  3. Pingback: Voorwaarden voor vriendschap | Niels Hagen, een persoonlijk filosofisch weblog

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 24 februari 2015 door in Filosofie, Leven en getagd als , , , .
%d bloggers liken dit: