Niels Hagen, een persoonlijk filosofisch weblog

Over: duurzaamheid, film, kunst, liefde, literatuur, muziek, politiek, sport en wetenschap

Het is niet alleen maar hosanna met al die technologische ontwikkelingen

Erasmus_rotterdamKalenders, agenda’s en planners. Daar kan ik dus helemaal niets mee. Toch heb ik ieder jaar wel weer één van die dingen in huis. Zo ook dit jaar. Maar liefst tweemaal ontving ik de filosofie scheurkalender. Een kalender die voeding geeft tot gedachten. Althans, als je hem niet vergeet om te slaan, wat mij regelmatig gebeurt. Vandaag keek ik weer eens naar de juiste datum en zag een toepasselijk citaat van Erasmus uit Lof der Zotheid: ‘Vroeger zeiden ze “ik heb de pest aan een drinker met een geheugen” en nu zeg ik “ik heb de pest aan publiek met een geheugen”.’ Op de achterkant van het blad is de uitleg te lezen. Die luidt dat niet te achterhalen is hoe deze uitspraak te interpreteren valt. En dat zet aan tot denken. Wat bedoelde Erasmus te zeggen? Wat is geheugen? Hoe maken we daar gebruik van? Valt er nog wel iets te vergeten? En wat doet dat met ons als mens en samenleving?

Plato

Al bij Plato kun je over de angst van het vergeten lezen. De Griekse filosoof doet zijn uitspraken aan de hand van de uitvinding van het schrift. Het zou mensen dom maken. Je hoeft namelijk niets meer te onthouden, maar kan al je gedachten kwijt op papier. Wanneer je iets terug zoekt, hoef je niet in je geheugen te graven, maar pak je er gewoon een boek bij. Voor Plato is het niet alleen een angst. Hij wil er mee zeggen dat de mens zo dommer wordt. Niets kunnen onthouden is wel zo lastig als je de boeken niet bij de hand hebt. Onthouden is voor hem een bittere noodzaak, iets dat je als mens hard nodig hebt.

Oppassen

Erasmus lijkt aan dezelfde uitspraak te refereren, maar dan vanuit een andere invalshoek. Mensen met een geheugen, daar moet je voor oppassen. Ze onthouden alles wat je tegen ze vertelt. En wanneer doe je dat het liefst of het gemakkelijkst? Als je dronken bent. Nog vervelender is een publiek dat aandachtig luistert. Zij zullen je woorden wegen, interpreteren en opslaan. Je kunt er niet meer van terugkomen. De invalshoek van waaruit Erasmus spreekt, is de onmogelijke opgave om iets dat goed opgeslagen is te wissen.

Boekdrukkunst

Misschien zat ook Plato daar mee in zijn maag. Iets dat geschreven staat, kun je moeilijk ongedaan maken. Zeker wanneer talloze kopieën van een boek verschijnen. En dat was in de tijd van Plato en Erasmus wellicht nog niet zo’n groot probleem. In ieder geval een beheersbaar probleem. Geschriften verschenen in kleine oplagen, de boekdrukkunst was er in Plato’s tijd nog niet. In de tijd van Erasmus begon die net op te komen. In tegenstelling tot nu. Niet alleen het kopieëren van teksten is eenvoudig. Inmiddels bewaren we ze net zo gemakkelijk in the cloud. Valt er nog wel iets te beheersen?

Techniek

Door alles digitaal op te slaan werken we tegenwoordig veel compacter en kunnen we meer dan ooit opslaan. Er zijn geen grote bibliotheken meer nodig. Gelukkig maar. Vandaag de dag genereren we in tien minuten tijd evenveel data als in de gehele periode van de prehistorie tot en met 2003. Heeft dat ons dommer gemaakt? Geen idee. Wel zorgt het er voor dat we anders zijn gaan denken. We hoeven niets meer in ons eigen hoofd op te slaan. Wat we moeten kunnen is goed en efficiënt zoeken naar wat we waar hebben opgeslagen. De juiste systemen ontwikkelen helpt ons daarbij. Maar, wij moeten dat wel zelf doen. We moeten leren en onthouden hoe we al die informatie die we nodig hebben moeten opzoeken. En dat is niet voor iedereen weggelegd.

Samenleving

Volgens het Sociaal Plan Bureau is er daarom een groeiende groep mensen die daar moeite mee heeft. Al die nieuwe technieken zijn voor een deel van de bevolking verre van zaligmakend. Zij kunnen niet langer meedoen in de technische samenleving die we ontwikkelen. Was het voor hen eerst moeilijk om iets te onthouden, nu is het voor hen bijna onmogelijk om überhaupt nog iets aan informatie te vinden. Zij raken zo buiten de gemeenschap gesloten. Ze doen niet langer mee. Dat is niet alleen lastig, maar bovenal onrechtvaardig. Of moeten we tegen deze mensen zeggen dat ze niet langer gebruik kunnen maken van het openbaar vervoer en andere zaken die inzicht in technologische vernieuwingen vragen? Dat we zeggen: “Sorry mensen, jullie doen gewoon niet meer mee!”

Advertenties

Eén reactie op “Het is niet alleen maar hosanna met al die technologische ontwikkelingen

  1. Morgaine
    17 maart 2015

    Zo lijkt het wel te gaan tegenwoordig, we denken niet aan onze ouderen die dit helemaal niet meer meekrijgen. Zelfs ik ondervind met mijn pas 43 jaar vaak al problemen, maar dat is een gelddingetje eerder, men verwacht, maar je krijgt het niet. Dat is weer een andere kant.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 17 maart 2015 door in Filosofie, Techniek en getagd als , , , , , .
%d bloggers liken dit: