Niels Hagen, een persoonlijk filosofisch weblog

Over: duurzaamheid, film, kunst, liefde, literatuur, muziek, politiek, sport en wetenschap

Overpopulatie is ontwijkend antwoord op klimaatverandering

Een fijne bijdrage van Marianne Thieme in het bed, bad en brooddebat. Zij gaat regelrecht tegen het frame in dat gelukszoekers van onze welvaart komen genieten. Niet ‘zij’ zijn het die hoop hebben op een betere toekomst, maar ‘wij’, die in al die arme landen grondstoffen delven ten behoeve van ons eigen geluk. Zo draait Thieme het debat om en wijst op onze eigen verantwoordelijkheid. Wij zijn het die er voor zorgen dat mensen hun land ontvluchten. Wij zorgen voor een instabiele regio, waar grote bedrijven profiteren door voor een habbekrats de grond leeg te halen. We moeten nadenken over de toekomst, willen we daadwerkelijk zorgen dat mensen niet langer hun land ontvluchten. Nadenken over hoe wij met de wereld omgaan.

Overpopulatie

En dat is nog best lastig. Een veelgehoorde reflex is dat de steeds maar groeiende wereldpopulatie de belangrijkste oorzaak is van de klimaatproblematiek. Andere landen moeten iets doen aan het aantal kinderen dat geboren wordt. Ze dienen voorlichting te geven, zorgen dat kinderen daadwerkelijk kunnen opgroeien in plaats van vroegtijdig sterven. En als dat niet werkt, dat zou een quotum een oplossing zijn om te zorgen dat ouders niet meer kinderen krijgen dan hoogst noodzakelijk is. Overpopulatie, dat is het probleem. En als we daar iets aan doen, dan komt het allemaal wel goed. Maar is dat wel zo?

Vruchtbaarheidscijfer

Nee. Het is niet zo dat de wereldbevolkingsgroei een enorme vlucht maakt. Ja, we stevenen af op een totaal van bijna 9 miljard mensen in 2050. Vervolgens neemt het aantal nog iets toe tot zo’n 10 miljard in 2150. Maar daarna neemt de totale wereldbevolking waarschijnlijk af. Waarom? Omdat vrouwen niet voldoende kinderen krijgen om de neergang tegen te gaan. Fred Pearce is de onderzoeker die hier alles over weet. Hij stelt dat overal ter wereld het aantal kinderen dat per vrouw geboren wordt afneemt. Tot nu toe werd aangenomen dat dit een Westers fenomeen was, aangewakkerd door industrialisatie. Maar dat blijkt onwaar. Ook in Afrika, onder moslims of in een arme stad als Bangladesh. Waarom? Kinderen overlijden tegenwoordig minder snel. Ouders hebben niet langer kinderen nodig voor een inkomen. En in gemeenschappen als Iran waar mannen veel invloed hebben op het aantal geboortes onder vrouwen is het aantal kinderen per vrouw in twintig jaar afgenomen van 6 tot 1,8. De groei van de wereldbevolking is niet het probleem, aldus Pearce. Het echte probleem is het consumptiegedrag van de mens.

Zwitserlevengevoel

Dat is waar Marianne Thieme in het debat ook op wijst. We leven in een wereld waarin iedereen het redelijk goed kan hebben. En dat zien we van elkaar. We willen allemaal hetzelfde. Naast een gezin, een baan en een woning willen we ook de nieuwste gadgets, veel reizen en goed eten. Kosten noch moeite sparen we om in onze behoefte te voorzien. Niet alleen wij. Overal ziet men genietende mensen. Het Zwitserlevengevoel kan iedereen ervaren. Je hoeft er alleen maar voor te betalen, toch? Nou, niet dus. Doordat we ons laten aanpraten dat al die mogelijkheden er zijn, beseffen we niet dat we veel meer consumeren dan dat de aarde aan grondstoffen herbergt. De aarde raakt uitgeput. Als we daar niets aan doen, dan is zij over enige jaren niet langer leefbaar voor de mens.

Voetafdruk

Je kunt dit het beste meten in de ecologische voetafdruk. Wanneer iedereen een zelfde verbruik zou hebben, is er per mens 1,8 hectare aarde beschikbaar om voor zichzelf te verbruiken. Tot nu toe is dat lang niet het geval. In veel landen is het verbruik een stuk minder. Niet als je in Nederland woont. Daar is het verbruik gemiddeld 6,8 hectare. Bijna vier keer zo veel als wat het gemiddelde voorschrijft. Stel je voor dat al die landen in Azië en Afrika ook naar zo’n cijfer toe zouden gaan. Of alleen zouden verbruiken wat gemiddeld genomen leefbaar zou zijn. Iets wat in de toekomst best mogelijk is. Je ziet, er ontstaat een onhoudbare situatie. Een situatie die nu al dreigt te ontstaan.

Gevolgen

Wat zijn dan die gevolgen? Droogte bijvoorbeeld. En schaarste aan schoon drinkwater. Twee essentiële veranderingen in het klimaat waar mensen voor wegvluchten. Vluchten naar landen waar het nog wel redelijk vertoeven is. Waar geen droogte is en waar zij wel drinkwater hebben. Europa bijvoorbeeld. Het zijn niet zozeer mensen die zoeken naar geluk, maar mensen die zoeken naar een plek die nog leefbaar is. Willen we dus werkelijk af van al die mensen die naar Europa, naar Nederland, vluchten, dan moeten we iets doen aan de oorzaak. Wijzen naar de verantwoordelijkheid van anderen om iets aan de overpopulatie te doen is een reflex die niet geldt. We moeten naar onze eigen verantwoordelijk kijken. En dat kan alleen, indien we ons consumeren drastisch veranderen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: