Niels Hagen, een persoonlijk filosofisch weblog

Over: duurzaamheid, film, kunst, liefde, literatuur, muziek, politiek, sport en wetenschap

Perk hufterig gedrag in met behulp van de online schandpaal

HufterMiddelvingers in de auto. Conducteurs die hun leven niet veilig zijn. Straten vol met zwerfafval. Nederlanders lijken het niet zo nauw te nemen met hun medemens. Elke dag is er op Facebook of Twitter ophef over één of andere hufter. Zo krijg je het gevoel dat Nederland steeds hufteriger wordt. Maar is dat ook werkelijk het geval? In Arena vroeg Thijs van den Brink aan een panel specialisten die vraag. Een echte conclusie ontbrak. Gemiste kans. Want aan enkele aanknopingspunten ontbrak het niet. Tijd om aan het debat alsnog een bevredigend einde te breien.

Nanninga

Aan tafel één van de grootste ‘hufters’ op Internet, Annabel Nanninga. Zij steekt direct van wal. Nederland is niet hufteriger geworden. Wij zijn er ons alleen meer bewust van. Vroeger, toen er nog geen Twitter of Facebook waren, kwamen we weinig in aanraking met hufterig gedrag. We lazen er hoogstens wat over in de krant, bespraken dat op het werk en gingen vervolgens over tot de orde van de dag. Internet heeft daar verandering in gebracht. We delen al die hufterige hufters alsof het een lieve lust is. We laten onze mening overal achter. En dat doen we zonder iets of iemand te schuwen.

Kwaad

Is internet dan niet het grote kwaad? Immers: daar wordt kwaad met kwaad bestreden. Is iemand het met je oneens, krijg je de volle laag. Alles krijg je over je heen wanneer je een onwelgevallige mening laat horen. Toch ligt volgens Nanninga daar niet het probleem. Hoewel er inderdaad flink gescholden wordt, niets ontzien, is tekst op het net iets anders dan wat op straat of in de trein gebeurt. Woorden zijn geen daden. Niet iedereen is het eens. Je hebt als columnist een verantwoordelijkheid mensen tot het goede aan te zetten, aldus één van de andere panelleden. Nanninga pareert: ik heb die verantwoordelijkheid niet. Ik zet mensen hoogstens aan tot denken. Verder rijkt mijn macht niet. Mensen hebben zelf de verantwoordelijkheid het juiste te doen.

Praktijk

Ze illustreert dat met het voorbeeld van een cabaretier die opeens in een tram harde grappen maakt. De ruimte die hij gebruikt voor zijn grappen is daar niet voor geschikt. De praktijk die hij beoefent behoort thuis in het theater, een comedyclub. Daar komen mensen naar hem toe, weten dat ze iets van hem kunnen verwachten. Wanneer hij zijn kunsten plotseling in het openbaar vertoont tegenover mensen die daar niet op zitten te wachten, kan hij verwachten dat zijn grappen opeens niet zo gepast zijn. Voor een columnist geldt dat hetzelfde. Wanneer deze op een plek een column schrijft, weet je dat je daarbij soms iets kunt verwachten die buiten de column als ongepast kunnen worden gezien. Bijvoorbeeld in het geval van het woord ‘dobberneger‘, een term die Nanninga vorig jaar introduceerde en die dit jaar geheel uit de context een eigen leven ging leiden. Hufterigheid? Nee. Je haalt iets uit de ene praktijk, plaatst het in een ander (het debat rondom vluchtelingen) en creëert zo iets dat er helemaal niet is.

Criminaliteit

Internet is niet het grote kwaad. Maar is er überhaupt wel een kwaad? Worden we met z’n allen hufteriger? Nee. Het gaat om de zichtbaarheid die enorm vergroot is. Daarbij maakt een gast aan tafel de vergelijking met criminaliteit. Vraag Nederlanders of de onveiligheid in Nederland vergroot en mensen antwoorden steevast ja. Wie echter de statistieken bekijkt, ziet dat er al jaren een dalende gang is in misdaadcijfers. Wat verklaart dan dat gevoel van onveiligheid? De enorme aandacht op diverse media, zo luidt de conclusie in het programma. We zijn ons veel bewuster van het feit dat er zaken gebeuren die het daglicht niet verdragen. En daarom voelen we ons onveiliger, terwijl we dat niet zijn.

Kansen

Bewuster zijn, dat is de reden dat we denken dat Nederland onveiliger wordt. En dat geld ook voor hufterigheid. We zijn ons meer bewust van het gedrag van anderen dat ons niet aanstaat. We maken daar melding van via diverse media. Die verhalen gaan een eigen leven leiden door het vele delen op media als Facebook en Twitter. En zo denken we dat we hufteriger zijn. Dat online verschijnen heeft invloed op hoe wij hufterigheid ervaren. Het lijkt, in tegenstelling tot de werkelijkheid, te vergroten. Dat biedt dat kansen. Want stel je voor dat die jongen het filmpje van mij bellend in de stiltecoupé online zet. Die mishandeling omdat iemand te lang naar mijn vriendin keek? Beter niet, voordat zoiets op Facebook verschijnt. En urenlang bumperkleven is ook niet zo verstandig nu in steeds meer auto’s een dashboardcamera is ingebouwd. Sociale controle kan hufterigheid inperken.

Filosofie

En dat is geen nieuw idee. Al in de 18de eeuw bedacht Jeremy Bentham het panopticon. Een vorm van gevangenis waarbij een kleine groep bewakers een grote groep gevangen met minimale inspanning bewaken. Hoe? Door de gevangenis rondom een toren te bouwen. Ramen van de gevangenis kijken uit op die toren, waar de bewakers zijn gehuisvest. Gevangenen kunnen niet zien wanneer de bewakers op hen letten. Zo krijgen zij het gevoel continu te worden bekeken. ‘Big brother is watching you’,  zeg maar. Foucault beredeneerde later het waarom: discipline. George Orwell maakte er een totalitaire staat van in 1984. En wij vervolmaken het idee door de alom aanwezige mogelijkheid in beeld te worden gebracht. Niet de staat maar wij zelf voeren de controle op discipline uit. Zo kunnen we een einde maken aan hufterigheid. Blijven filmen en online zetten dus! Of gaat daarmee het begrip privacy definitief de prullenbak in?

Advertenties

Eén reactie op “Perk hufterig gedrag in met behulp van de online schandpaal

  1. Pingback: In de toekomst staat iedereen op beeld als de Terrasmeisjes | Niels Hagen, een persoonlijk filosofisch weblog

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 18 mei 2015 door in Film en TV, Filosofie en getagd als , , , , , , , , .
%d bloggers liken dit: