Niels Hagen, een persoonlijk filosofisch weblog

Over: duurzaamheid, film, kunst, liefde, literatuur, muziek, politiek, sport en wetenschap

Alles willen reguleren is naast onwenselijk ook onmogelijk

Dave Eggers, De Cirkel

screenpunk, ‘Privacy is Theft

Volledige transparantie. Dat is wat De Cirkel wenst, het bedrijf dat de hoofdrol speelt in het gelijkname boek van Dave Eggers. Aan de hand van Mae Holland laat Eggers zien tot welke consequenties dat moet leiden. Weg met achterkamertjes politiek, het verdwijnen van misdaad en het volkomen op één lijn zitten met elkaar. Het delen is mee-leven is één van de motto’s van de monopolist die een symbiose tussen Facebook en Google lijkt te zijn. Privacy is diefstal, je onthoud mensen van kennis. Kennis kan daarom niet als privébezit bestaan. Alles moet dus openbaar. Waar in veel recensies vooral de wenselijkheid voorop staat, vraag ik mij een tweede af. Is volledige transparantie wel mogelijk?

Overheid, bedrijven, individuen

In De Cirkel denkt men van wel. Het begint met de oprichter, die via een camera dag en nacht te volgen is. Daar blijft het niet bij. De eerste grote groep die volgt zijn politici. Weg met achterkamerpolitiek, alle onderhandelingen live te volgen via het net. Want als je niets te verbergen hebt, dan moet het toch openbaar kunnen zijn? Door middel van sociale druk zwicht elke politicus. Bedrijven kunnen niet langer onderhandse afspraken maken. Alles is transparant. En wie niet mee wil werken, roept de toorn van de samenleving over zich af. Het is een begin. Want waar men naar zoekt is de mogelijkheid alles, dus ook alle individuele handelingen, volledig transparant te maken. Dat maakt iedereen gedisciplineerd. Wie begaat er immers een misdaad als hij weet dat het moment erop hij volksvijand nummer één is?

Angst

Is dat wel wenselijk, vragen recensenten zich af. Verschillende personages proberen in het boek De Cirkel en Mae Holland op andere gedachten te brengen. Bijvoorbeeld één van de belangrijkste techneuten werkzaam bij het bedrijf. Of Hollands ex Mercer. Zij vragen zich af wat er nu mooi is om te leven in een samenleving die geregeerd wordt door angst? Is vrijheid niet veel belangrijker? Vrij om af en toe een leugen te vertellen, bijvoorbeeld dat je iemand graag mag, ondanks dat dat niet zo is? Of vrij om een keer iets stoms te doen. Iets te veel drinken op zaterdagavond, dat je de volgende dag met een kater moet bekopen. Moeten we dat opgeven, omdat we onze discipline uit besteden aan de macht van onze mede aardbewoners? Omdat transparantie belangrijker is dan vrijheid? Want wat krijg je er voor terug? Het leven volgens één set aan leefregels. Een set die bestaat vanuit het collectief. Maar willen we niet vooral ons eigen leven leiden, via onze eigen regels die gedeeltelijk wel, maar gedeeltelijk ook niet overeenstemmen met die van anderen?

Mogelijkheid

De wenselijkheid van zo’n ideale samenleving lijkt ver weg te zijn. Maar hoe zit het met de mogelijkheid? Kan transparantie werkelijk alle problemen oplossen? Binnen De Cirkel is iedereen optimistisch. Het is moeilijk om iets daadwerkelijk te voorkomen. Maar een dader zal zich daarna nooit langer in vrijheid kunnen voortbewegen. Eens hij gezien is, kan hij worden opgepakt en berecht. En technieken om bij voorbaat ongewenste handelingen te detecteren lijken in aantocht. De vraag is of iedere handeling die als ongewenst wordt beschouwd, ook daadwerkelijk ongewenst is. Kan techniek dat voor ons bepalen? Komen de intentie en het handelen van iemand altijd met elkaar overeen?

Intentie

Mensen proberen vaak goed te doen, maar in hun onhandigheid of het niet kunnen overzien van alle gevolgen, brengen hun intenties verkeerde gebeurtenissen teweeg. Iemand wijkt uit voor een eend en rijdt twee mensen dood. Een ander pleegt een overval omdat zijn dochter is ontvoerd. En een derde persoon geeft het bevel een atoombom op een stad te gooien om zo de oorlog te eindigen. Allerlei voorbeelden waarbij de handeling niet los kan worden gezien van de intentie. Iets dat technieken wel doen. Camera’s observeren het gebeuren en geven eventueel een melding als iets anders is dan normaal. Daarbij toont de techniek echter niet met welke intentie de persoon de handeling volbracht. Techniek is vooralsnog niet in staat om de intenties van mensen te bepalen. Dat is de onmogelijkheid waar De Cirkel niet omheen kan. Mae Holland beseft zich dat continu.

Ander

Holland probeert goed te doen aan de hand van de informatie die ze heeft. Maar daarmee jaagt ze alle mensen die dicht bij haar staan tegen zich in het harnas. De techniek laat haar in de steek bij het bepalen of haar intenties wel het gewenste effect zullen hebben. Iets dat bij menselijk contact wel te peilen is. Het is precies datgene wat ons sociaal maakt. Het achterhalen wat een ander wil, daar op inspelen. Daar hebben we meer voor nodig dan een platform, metertjes die alles bijhouden en onze eigen goede bedoelingen. Daar hebben we de ander voor nodig. De wisselwerking die onze woorden en handelingen teweeg brengen op de ander zijn gedachten en houding. Zolang techniek niet in staat is dat te peilen, is De Cirkel niet alleen onwenselijk. Ook de mogelijkheid om intenties te reguleren bestaat niet. Het is wachten tot ook onze intenties beschikbaar zijn voor de computer. Tot die tijd is er het sociale contact. Misschien is dat wel het enige dat er zou moeten zijn. Meer hebben we immers toch niet nodig?

Advertenties

5 reacties op “Alles willen reguleren is naast onwenselijk ook onmogelijk

  1. Myriam
    11 juni 2015

    Wat je zegt. Mijn dochter heeft het boek dit jaar moeten lezen voor haar studies, en ze vond het vreselijk. Niet zozeer de manier waarop het geschreven is, maar het gegeven van die totale transparantie…

    Liked by 1 persoon

    • nielshagen
      11 juni 2015

      Welke studie doet je dochter?

      Het gegeven is inderdaad onwenselijk, maar in theorie/fictie zijn er dus mensen die het helemaal niet zo verkeerd vinden. Het zijn die mensen die zeggen dat privacy verlies niet zo erg is, want ‘ik heb toch niets te verbergen’.

      Over de manier waarop het geschreven is: ik vond het erg moeilijk inkomen in het boek. De eerste 100 pagina’s las ik in een kwartier. Niet omdat het zo goed geschreven was, maar omdat er heel veel opbouwende informatie in zat. Te veel naar mijn smaak. Het boek had wellicht de helft dunner gekund en had en qua vorm een flinke verbetering kunnen krijgen zonder dat de inhoud daar onder zou lijden!

      Liked by 1 persoon

      • Myriam
        11 juni 2015

        Ze studeert taal – en letterkunde Nederlands Engels. Ze vond het vreselijk om door het boek heen te geraken en zat zich ook ontzettend op te winden over het feit dat het hoofdpersonage de toenemende transparantie niet kon of wou stoppen.

        Liked by 1 persoon

      • nielshagen
        11 juni 2015

        Daar had ik gelukkig minder last van, ongetwijfeld omdat ik doorhad dat de schrijver een soort van karikatuur wilde maken van het personage. In het echt denk ik dat er weinig mensen zo ver zouden doorzetten, dat ze zelfs kleine leugens niet langer zouden accepteren.

        Liked by 1 persoon

      • Myriam
        11 juni 2015

        Neen, dat denk ik ook. Wat zou er dan allemaal zichtbaar worden. 😦

        Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 11 juni 2015 door in Boek, Filosofie en getagd als , , , , , , , .
%d bloggers liken dit: