Niels Hagen, een persoonlijk filosofisch weblog

Over: duurzaamheid, film, kunst, liefde, literatuur, muziek, politiek, sport en wetenschap

Stop met het opvoeden van je eigen kinderen

OpvoedenKinderen opvoeden. Dikke pillen zijn er over geschreven. Ieder tijdperk kent zo zijn eigen dr. Spock. Zelf kan ik mij vooral goed vinden in het werk van Jean-Jacques Rousseau. De Franse filosoof die vooral bekend staat om zijn politieke filosofie wist ook wel hoe je kinderen moest opvoeden. Dat hij zijn eigen vijf kinderen afstond moeten we maar even vergeten. In het boek Emile laat Rousseau zien hoe je kinderen zover kunt krijgen dat ze later ook mee kunnen doen in de maatschappij. Hoe? Door ze zover mogelijk van die samenleving vandaan te halen.

Natuur

Het goede is natuurlijk, wat de mens voortbrengt onnatuurlijk en dus slecht. Dat is zo’n beetje de basis van Rousseau’s gedachten. Hoe dat terugkomt in de opvoeding? Houdt kinderen uit de maatschappij. Stuur ze niet naar school, maar het bos in en laat ze daar al doende leren wat het is om te moeten leven. Ervaringen, niet de boeken, staan bij Rousseau centraal. Natuurlijk heeft het kind daar hulp bij nodig. Maar niet van iemand die hem vertelt wat hij moet doen, maar iemand die hem begeleidt. Hem uitdaagt. Net zolang tot het kind weet hoe te moeten overleven. Pas dan is het toe aan de maatschappij, de thema’s als filosofie en geschiedenis die daarbij horen en te leven met anderen.

Opleggen

Daarmee raakt Rousseau de kern van enkele huidige onderwijsprogramma’s waarin het kind centraal staat. De gedachte daarbij is dat het kind later wel leert wat goed en fout is. Dat het dat op eigen kracht doet. En dat het alleen voorwaarden als kritisch nadenken, onderzoek en creativiteit nodig heeft. Alles en iedereen die eraan bijdraagt een beeld aan het kind op te leggen over hoe het de wereld zou moeten zien, is daarmee een gevaar. Een gevaar omdat het kinderen volgzaam maakt. Het leert de wereld accepteren zoals die is, in plaats van na te denken over hoe deze zou kunnen zijn.

Ouders

Wie daarbij het meest in de weg staan? De ouders natuurlijk. Zij hebben een enorme invloed op het kind als het gaat om denkbeelden. Door hun opvoeding leert het kind over te nemen wat zij als goed zien. Of dat ook goed is? Misschien wel, misschien niet. Het probleem is echter dat het kind dit niet zelf ontdekt of ervaart, maar opgelegd krijgt. Volgt hij werkelijk vanuit eigen overtuigingen de wil van zijn ouders? Krijg je met deze manier van opvoeden de wil intrinsiek gemotiveerd, of gebeurt dat extrinsiek? Handelt het kind goed omdat hij ervan overtuigd is dat dat zo is, of omdat hij een beloning krijgt? En krijgt het kind op deze manier wel daadwerkelijk alle kansen die we vanuit onze samenleving beloven dat die krijgt. Immers, iedereen moet toch tenminste de gelijke kans krijgen om minister president, wetenschapper of fotomodel te worden? En dat is niet mogelijk als je de opvoeding op verschillende manieren inricht.

Gezamenlijk

Waarom voeden we, als we dit weten, onze kinderen zelf nog op? Is het niet verstandiger om afstand te nemen van ons ‘eigen’ bloed? Kunnen we in plaats daarvan kinderen niet gezamenlijk opvoeden? In één van de oudste werken van de filosofie vind je die gedachten al terug. Plato beschrijft in De republiek over hoe kinderen het best kunnen worden opgevoed. In hun eigen belang en in het belang van de staat. Gezamenlijk, zo luidt zijn devies. Waarom? Alleen zo kun je kinderen leren hun kwaliteiten te benutten. Een ieder heeft die. Sommigen zijn geboren filosofen, anderen krachtpatsers en weer anderen zijn meer geschikt om op het land te werken. Door alle kinderen met elkaar op te laten groeien kunnen de verschillen snel en makkelijk herkend worden. De ouders zijn daarbij vrij om hun taken in de samenleving op te pakken. Bovendien leek Plato het verschil tussen man en vrouw voor wat betreft hun taak in de samenleving niet belangrijk te vinden. Beide seksen zijn in staat om dezelfde taken uit te oefenen. Krijgt iedereen op deze manier niet een gelijke kans, omdat hij dezelfde opvoeding geniet tot dat duidelijk is waar iemand het meest geschikt voor is? Wat hem het beste past?

Opvoeden

Of is ook deze visie ook onderhevig aan het feit dat er een idee over wat goed is voor het kind aanwezig is? Dat we vanuit een institutie opleggen hoe we met kinderen om moeten gaan? Is het dus wel verstandig om de opvoeding zo in te richten. Of krijgen we veel meer diversiteit door iedereen het zelf maar uit te laten zoeken? Zo kunnen we achterhalen wat verschillende manieren van opvoeden voor effect hebben op het kind. Met die informatie kunnen ouders zelf beslissen wat zij voor het kind als waardevol beschouwen en willen overbrengen. Zo komen de meesten toch ook best wel goed terecht.

Advertenties

4 reacties op “Stop met het opvoeden van je eigen kinderen

  1. Myriam
    20 juni 2015

    Had ik dat maar vroeger geweten;)

    Liked by 1 persoon

  2. Morgaine
    20 juni 2015

    En zo is het maar net, ik heb mijn kind altijd heel vrij gelaten en zelf al laten nadenken over bepaalde zaken. Ik heb zelfs bij echte problemen die op mijn weg kwamen weleens aan haar gevraagd, hoe jong ze ook was, hoe zij het op zou lossen. Zo vond ik ook het kind in mijzelf weer terug bij eventuele tegenvallers die opgelost moesten worden.

    Ik heb weer geleerd te kijken als een kind van een jaar of 6 – 7 en die vraag stel ik mijzelf dan ook, wat zou mijn antwoord zijn op deze vraag of hoe zou ik dit oplossen als ik die leeftijd had nu. En dat werkt als een tierelier.

    X

    Liked by 2 people

  3. beaunino
    20 juni 2015

    Opvoeding is natuurlijk slechts 1 facet dat bijdraagt aan de ontwikkeling van het kind. Je zou er uren over kunnen filosoferen.

    Liked by 1 persoon

  4. Pingback: Hoe ons idee van liefde verandert | Niels Hagen, een persoonlijk filosofisch weblog

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 20 juni 2015 door in Filosofie en getagd als , , , , , .
%d bloggers liken dit: