Niels Hagen, een persoonlijk filosofisch weblog

Over: duurzaamheid, film, kunst, liefde, literatuur, muziek, politiek, sport en wetenschap

Filosoferen over liefde met Potter en Plato

Alle filosofie is een voetnoot bij Plato. Die uitspraak van filosoof Alfred North Whitehead is voor een groot gedeelte waar. Geen filosoof kan aan een onderwerp beginnen waar niet al iets over gezegd is door de Griekse wijsgeer. God, de werkelijkheid, rechtvaardigheid. Over al die onderwerpen schreef Plato al, waarna anderen de zoektocht naar waarheid hebben opgepakt. Op één gebied na. De liefde. Waar filosofen over de eerstgenoemde thema’s bibliotheken vol schreven, is het met de liefde maar matigjes gesteld.

Liefdesgeschiedenis

Natuurlijk waren er daar Aristoteles, Augustinus, Thomas van Aquino, Montaigne en misschien wel de recentste voor ons denken, Kierkegaard. En dat is toch al weer zo’n drie eeuwen geleden. Zonde, want de liefde is een onderwerp dat in deze tijd steeds meer lijkt te verschillen met hoe al deze oude filosofen er over dachten. Alleen al de positie van de vrouw is de vorige eeuw geheel anders dan wat in voorgaande eeuwen het geval was. En toch heeft niemand het durven op te pakken om daar over na te denken. Op J.K. Rowling na, de auteur van de Harry Potter boeken.

Plato

Voordat ik dat kan uitleggen, is het verstandig om Plato nog even terug op het netvlies te hebben. Voor Plato is liefde een zoektocht naar eenheid. Het best tot uitdrukking komt dit in de mythe die hij één van zijn personages in Symposium laat uitspreken. De goden hebben de mens, die ooit uit een twee-eenheid bestond, gesplitst om hen te straffen voor het tegen de goden in opstand komen. Door hen zo te straffen, zou de mens zich niet langer tegen de goden keren. De mens voelt zich incompleet en gaat op zoek naar zijn wederhelft. De visie die hier uit voort straalt, is dat de mens gedoemd is een ander te zoeken die bij hem past. Iets dat ook nu nog steeds een gedachte is die bestaat. Waarom is ons hele leven anders ingericht om samen iets op te bouwen. Samen een huis te kopen. Samen een gezin te stichten. Samen oud worden. En uiteindelijk samen ook te sterven. Romantisch, toch?

Rowling

Wat kenmerkend is, is de incompleetheid van de ziel. Plato stelt dat we onze ziel compleet moeten maken. Iets dat sterk terugkomt in het werk van J.K. Rowling. De enige manier om de grote vijand van Harry Potter te verslaan, is namelijk diens gespleten ziel te doden. Delen van zijn ziel heeft hij namelijk verdeeld over verschillende artefacten over de gehele wereld. Herken hier de moraliteit van een ‘gespleten’ ziel, overigens gedeeltelijk verkeerd vanwege het feit dat om de ziel te splitsen, je iemand moet doden in de wereld die Rowling schiep.  Dat is verkeerd en moet ongedaan worden gemaakt. Iets dat de held Harry Potter met zijn vrienden lukt. Waarom dat lukt? Omdat hij het concept liefde kent, in tegenstelling tot zijn vijand. Het einde van de boeken- en filmreeks is kenmerkend. We zien hier weer die eenheid terug. De eenheid van het gezin. Want hoewel er twee verschillende gezinnen zichtbaar zijn, die van alles in het verhaal samen hebben meegemaakt, wordt vooral de afstandelijkheid in de laatste zinnen en beelden benadrukt. Of Rowling dat beseft, is onduidelijk. Maar dat ook zij een eenheid als doel mee uitdrukt, dat is zal niemand verbazen.

Veelheid

Maar is dat wel zo logisch, de zoektocht naar eenheid? Eenheid die we moeten vinden in de liefde. Onze ziel compleet maken met die van een ander. Bewerkstelligen door het aangaan van een relatie, een gezin stichten en zo samen een eenheid te vormen. Is dat de opdracht die de mens heeft? Opgedrongen door de goden of de natuur, waardoor we altijd op zoek gaan naar dat deel van de ziel dat we missen? Of is het ook mogelijk te accepteren dat we niet op zoek zijn naar één andere ziel? Omdat we onze veelzijdigheid herkennen en er op aan sturen verschillende relaties aan te gaan. Niet per se die van het gezin, maar in andere vormen zoals vriendschap, familieliefde of collegialiteit. Een grote diversiteit aan relaties, die past bij onze veelvormigheid, nieuwsgierigheid en de ontdekkingsdrift van de mens. Dat we met de ene relatie niet genoegen nemen. Dat we onze persoonlijkheid uit diepen en al die verschillende verlangens die we hebben herkennen. Dat we erkennen dat al die verschillende verlangens niet in de liefde voor één persoon passen. En dat we daarom verschillende vormen van relaties aangaan. Zou een filosofie die zich daar op baseert, niet een veel betere beschrijving zijn voor wat liefde voor een mens betekent?

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 3 februari 2016 door in Liefde en getagd als , , , , , , , .
%d bloggers liken dit: