Niels Hagen, een persoonlijk filosofisch weblog

Over: duurzaamheid, film, kunst, liefde, literatuur, muziek, politiek, sport en wetenschap

Doe wat God verboden heeft

DostojevskiSnoepjes stelen, wie heeft het niet gedaan? Zelf deed ik het ook zo af en toe. Ik wist dat het niet mocht, toch deed ik het. Maar achteraf bah een vorm van schuldgevoel. Zelfs als ik niet gesnapt werd kon ik het niet over mijn hart verkrijgen. Er zat dan maar één ding op. Opbiechten. Vertellen wat ik had gedaan, netjes betalen en zo de schuld verrekenen. Zodat ik met een gerust hart kon slapen. Wat meestal werkte. Maar is het ook de juiste manier? Is het noodzakelijk alles goed te willen maken? En moeten we ook alles willen proberen?

Verboden

Nog steeds doe ik wel eens dingen waarvan ik weet dat ze onverstandig zijn. Dat het niet goed is om te doen. Maar omdat ik nieuwsgierig, baldadig of gewoonweg niet begrijp waarom iets verkeerd is, doe ik het lekker toch. Een bordje met ‘hier niet voetballen’? Ik pak een bal en geef hem een loei. Een rood stoplicht terwijl er geen verkeer is? Ik negeer en fiets door. Ongegeneerd dronken worden in een familierestaurant? Ik ben niet diegene die het netjes houd. Ik doe veel wat door god en mens verboden wordt. Om te zien of ik achter diezelfde waarden als anderen sta. Ik begrijp nu eenmaal niet waarom iets niet goed is.

Raskolnikov

In die zin voel ik mij vaak Raskolnikov. Het personage uit Dostojevski’s Misdaad en straf voelt zich net zomin thuis in een wereld waarin hem verteld wordt wat wel en wat niet te doen. Waarom zou hij zomaar alles opvolgen? Grote leiders als Napoleon lieten zich ook niet in de weg staan door de wet of morele opinies. Zij deden en legden hun moraal zo aan anderen op. Wat doet Raskolnikov? Hij brengt iemand om het leven. Iemand die de samenleving best kan missen. Iemand waarvan de dood niemand van zijn stuk zal brengen. Zo onderzoekt het personage of hij ook een persoon is die zijn wil aan anderen op kan leggen. Dat lukt hem niet. Hij krijgt spijt. Niet van de moord. Nee, hij voelt zijn geweten opspelen omdat hij erachter komt dat hij niet iemand is die de moraal naar zijn hand weet te zetten. Hij ondergaat zijn straf en leeft daarna een nietszeggend leven. Had hij de moord niet moeten plegen?

Onderzoeken

De moord die Raskolnikov begaat staat niet op zichzelf. Dostojevski vergroot met het voorbeeld uit wat voor iedere overtreding gezegd kan worden. Kun je alleen aan de gevolgen zien of je het wel of niet moeten doen? Zegt je schuldgevoel iets over de handeling die je deed? Moeten we bepaalde overtredingen niet begaan omdat we ons schuldig zouden kunnen voelen? Wat fijn is aan deze Russische literatuur is dat het geen hapklaar antwoord geeft. Als dat er al is, zegt de schrijver dat je maar gewoon moet proberen of je iets wel of niet mag doen. Er zijn geen vaste regels. Voorbeelden laten zien dat het oordeel allebei de kanten op kan vallen. Je moet zelf onderzoeken naar welke regels je wilt leven.

God

Doe daarom af en toe wat god verbiedt. Zo leer je je eigen leven vormgeven. Al naar gelang de voorbeelden die je kiest. De normen en waarden die je volgt. En waar je uiteindelijk ook van afwijkt. Iets stelen? Probeer het uit en voel wat je na afloop ervaart. Een verkeerslicht negeren? Dat kan niet zoveel kwaad. Dronken in het ballenbad van de McDonalds duiken? Gewoon doen. En een moord plegen? Tsja, in de ogen van god zijn we allemaal gelijk. Toch?

Advertenties

4 reacties op “Doe wat God verboden heeft

  1. de Ballonnendoorprikker
    16 maart 2016

    De tweede keer dat Dostojewski de afgelopen dagen voorbij komt. Eerst bij Beatrijs de Graaf in haar DWDD college over terrorisme en nu in je column. Inderdaad geef je je leven vorm door de grenzen te verkennen en bij dat verkennen moet je er af en toe overheen. Want pas dan weet je waar een grens ligt.

    Liked by 1 persoon

    • nielshagen
      16 maart 2016

      Beatrice gemist. Dat ga ik even terug kijken. Sowieso een wetenschapper die interessante dingen vertelt 😉

      Hier ga ik wel over het randje, ik denk niet dat je alle ‘randen’ van de moraal zelf dient te onderzoeken. Veel van wat overgeleverd wordt door de samenleving (waardoor we kunnen samenleven) is niet verkeerd en heeft geen tweede onderzoek nodig. Of misschien op een andere manier, via de literatuur, zoals Aristoteles zou zeggen. Daarmee kun je ook de duistere kanten van het leven invoelen en begrijpen waarom iets verkeerd is!

      Like

  2. Veelschrijver
    17 maart 2016

    Toeval. Deze zin gisterenavond gehoord in ‘Winteruur’ met Wim Helzen. Zij gast was Jan Decorte. Ik lees hem nog eens. ‘Doe wat God verboden heeft’.

    Liked by 1 persoon

  3. fialas
    13 april 2016

    Frau Schickelgruber had na enkele miskramen eindelijk een voldragen foetus in haar bui, maar de bevalling ging moeilijk, de vroedvrouw deed haar best, moedigde de uitgeputte moeder aan, en eindelijk kwam er een scharminkelig jochie te voorschijn..Gratuliere, Frau Schickelgruber, ein Junge, hij is klein maar het is een taaie, wie weet zal hij het nog ver brengen in de maatschappij, hoe gaat hij heten?
    Frau Schcikelgruber glimlachte vermoeid, en zei met zwakke stem: Adolf…
    Als die vroedvrouw met vooruitziende blik het creatuur meteen uit raam had geworpen, zou ze dan voor het oog van god strafbaar zijn geweest?

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 16 maart 2016 door in Filosofie en getagd als , , , , , , , .
%d bloggers liken dit: