Niels Hagen, een persoonlijk filosofisch weblog

Over: duurzaamheid, film, kunst, liefde, literatuur, muziek, politiek, sport en wetenschap

Sterven in stijl

Sterven in stijlBoos zit ik in het raamkozijn. Eerste verdieping. Achter mij wordt de deur geopend. “Als je normaal doet kun je weer naar beneden komen”, zegt mijn moeder. “Ik ga springen!” Aansteller, hoor ik haar denken. Ze sluit de deur beheerst. Natuurlijk ga ik niet springen. Ik wil nog niet dood. Niet echt, tenminste. Toch vind ik het fascinerend. Hoe zou het zijn om te springen? Wat gebeurt er met mijn lichaam? En hoe zal men mij zich herdenken? Vragen die mijn hele leven in het hoofd blijven hangen. Met op gezette momenten de gedachte: wat als ik nu spring?

Aantrekkingskracht

Ik voel mij aangetrokken door de dood. Al sinds mijn elfde levensjaar. Niet omdat ik er bang voor ben. Niet omdat ik er angst voor heb. Ook niet omdat ik het graag wil. Dood zijn. Ik ben vooral erg nieuwsgierig. Vrijwel overal hebben wij als mens ergens een antwoord op. Maar hoe het is om dood te zijn -is dat nog een is?- daar hebben we geen begrip van. We gaan er vanuit dat het dan allemaal ophoudt. Maar wie zegt dat dat zo is? Wat denkt men over ons, hoe zal de herdenkingsdienst eruit zien, wie voelt er geroepen iets te zeggen? En hoe lang zal men mijn graf nog bezoeken? Of mijn blog, die hier online staat? Hoe lang zal men nog aan mij denken?

Traditie

Vragen die samenhangen met de manier waarop we leven en hoe we sterven. Daar houd ik mij mee bezig. Niemand wil na zijn leven als klootzak worden weggezet. Iedereen wil dat hij na de dood herinnerd blijft worden. Maar hoe doe je dat? Hoe ‘sterf je in stijl’, zoals Anton van Hooff laat zien in zijn boek over leven met de dood in de klassieke oudheid. Kunnen we iets leren van de oude tradities? Hebben we handvatten in de literatuur die ons vertellen wat wel en niet te doen? Hoe draagt men aan ons over hoe we blijven voortleven ondanks onze fysieke afwezigheid? Welk moment is bepalend wanneer het om ‘sterven in stijl’ gaat? Van Hooff laat vooral de dood passeren. Maar is niet het leven al bepalend hoe ‘waardig’ iemand aan zijn einde komt?

Aristoteles

Niemand minder dan Aristoteles die daar al over nadacht. In tegenstelling tot Anton van Hooff neemt hij niet de dood en de oorzaak als ijkpunt, maar doet dat met het menselijk leven. Sterven in Aristoteles’ stijl kan pas en alleen wanneer men goed heeft geleefd. Hoe dat te doen? Met behulp van deugdzaamheid. Kies elke keer het juiste midden, met gematigdheid door het leven. Dat betekent niet dat een ieder hetzelfde dient te doen. Leer die middens die op jou van toepassing zijn. Zo kent een getrainde soldaat een ander midden dan een argeloze burger wanneer hij zijn leven dient te verdedigen. Waar de eerste dat met wapens kan doen, is de argeloze burger wellicht beter af wanneer hij wegrent. Tot de dood dien je die keuzes te maken. Pas wanneer je grotendeels slaagt, kun je spreken van sterven in stijl.

Moderne tijd

Maar hoe doe je dat in een tijd waarin de keuzes zo onoverzichtelijk zijn? Wat zijn de juiste keuzes wanneer duidelijke morele richtlijnen ontbreken? Wat ‘goed’ is, lijkt tegenwoordig immers relatief te zijn. Het hangt er maar vanaf welk gezichtspunt je inneemt. Goed voor jou is slecht voor iemand anders. Maar is dat in alle gevallen ook onrechtvaardig? Wat mag ik wel en wat kan ik absoluut niet doen? Met als uiteindelijke doel dat sterven in stijl. Wie daar heden ten dage over schrijven? De filosofen van de levenskunst natuurlijk. Filosofen die de academische wereld onttrokken en op zoek zijn gegaan naar hogere doelen. Zoals filosofie weer belangrijk maken in het leven van mensen. Zonder onbegrijpelijke analytische stukken te beredeneren durven zij weer te beschrijven in plaats van op te leggen hoe je zou kunnen leven en sterven in stijl. Waarbij ook zij uiteraard niet zonder inzichten uit de klassieke traditie als die van Anton van Hooff kunnen. Want ook nu geldt nog dat leven de kunst van het leren sterven is.

Advertenties

2 reacties op “Sterven in stijl

  1. Veelschrijver
    28 april 2016

    Knap artikel. Het stemt me goed om die balans te vinden en tot nadenkend er vrede mee te nemen.

    Liked by 1 persoon

  2. Roos
    28 april 2016

    De kunst van het leren sterven… Interessante uitspraak. Interessant stuk ook, Niels! De dood fascineert mij ook, maar tegelijkertijd beangstigd het me. Straks betekent ‘dood’ een fysieke verlamming en zit je gevangen in je eigen lichaam. Of, gaan we ook mentaal dood? Hoe eindig is ‘eindig’? Tja, we merken het als we dood gaan. 😉

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 28 april 2016 door in Leven en getagd als , , , , , , , , , .
%d bloggers liken dit: